Een burlend edelhert staat tijdens de bronsttijd in een bosrijke omgeving, omgeven door bomen en ondergroei
burlend edelhert © Rob van 't Zelfde

Bronsttijd op de Veluwe: het burlen van de edelherten beleven

Vanaf september klinkt er een diep, rauw geluid door de bossen en over de open velden van de Veluwe. Het is de roep van het edelhert: de bronst is begonnen. Wil je het burlen zelf horen? Kies dan een officiële excursie of wildobservatieplek. Met een beetje geduld, een verrekijker en vooral voldoende afstand beleef je dit bijzondere seizoen op zijn best.

De bronsttijd in het kort

  • Periode: doorgaans van half september tot half oktober
  • Hoogtepunt: meestal in de tweede helft van september
  • Beste aanpak: bezoek een officiële wildobservatieplek of ga mee met een gids
  • Belangrijk: blijf op de paden en respecteer rustgebieden
  • Goed om te weten: wilde dieren laten zich niet regisseren, dus horen of zien is nooit gegarandeerd
Burlend hert in Nationaal Park De Hoge Veluwe.
Nationaal Park De Hoge Veluwe © Jurjen Drenth

Wat is de bronsttijd?

De bronsttijd is de paartijd van de edelherten. In deze periode laten de mannetjes luid van zich horen. Met hun geburl proberen ze indruk te maken op de hinden en houden ze rivalen op afstand.

Het geluid is moeilijk te missen: laag, hees en krachtig. Soms klinkt het van ver over een open veld, soms lijkt het tussen de bomen te blijven hangen. Vooral in de stille uren rond de ochtend en avond komt het Veluwse landschap ineens heel dichtbij.

Burlen is maar één onderdeel van de bronst. De mannetjes veranderen ook zichtbaar. Ze worden gespierder en dragen langere haren rond hun hals. Soms meten twee herten zich met elkaar en komen de geweien tegen elkaar. Zulke gevechten kosten veel energie. Rust is voor de dieren in deze periode daarom extra belangrijk.

Wanneer begint de bronsttijd op de Veluwe?

De eerste bronstgeluiden zijn soms al aan het begin van september te horen. De hoogbronst valt doorgaans in de tweede helft van september. In deze periode zijn de mannetjes het actiefst en klinkt het burlen het vaakst.

De bronst loopt meestal door tot ongeveer half oktober. De precieze timing kan per gebied verschillen. Controleer daarom voor vertrek altijd de actuele informatie van het park of de terreinbeheerder die je wilt bezoeken.

Zo beleef je de bronst verantwoord

Een edelhert is een wild dier. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar tijdens de bronst is wat extra terughoudendheid precies goed. Zo geef je de dieren rust én vergroot je de kans op een mooie ervaring.

  • Blijf altijd op de aangegeven wegen en paden.
  • Ga niet op het geluid af als je daarvoor van het pad moet.
  • Houd ruime afstand en benader de dieren nooit.
  • Wees stil en zet het geluid van je telefoon uit.
  • Gebruik een verrekijker of telelens in plaats van dichterbij te gaan.
  • Laat je hond alleen mee waar dat is toegestaan en houd hem aangelijnd.
  • Respecteer tijdelijke afsluitingen en rustgebieden.
  • Volg altijd de aanwijzingen van boswachters, gidsen en terreinbeheerders.

Kies bij voorkeur voor een wildobservatieplek of excursie. Daar kun je rustig wachten zonder het leefgebied van de dieren in te lopen.

Waar kun je burlende edelherten beleven?

Het Nationale Park De Hoge Veluwe
September staat in Het Nationale Park De Hoge Veluwe in het teken van de hertenbronst. Het park heeft verschillende wildobservatieplekken en organiseert activiteiten waarbij natuurgidsen vertellen over de edelherten en hun gedrag.

Tijdens de bronst worden extra rustgebieden ingesteld. Daardoor kunnen routes tijdelijk niet toegankelijk zijn. Bekijk daarom voor vertrek de actuele bronstinformatie van Het Nationale Park De Hoge Veluwe. Voor een bezoek aan het park heb je een entreeticket nodig.

Wildobservatiepunt Alvenschoten bij Hoog Soeren
Aan de Alverschotenseweg bij Hoog Soeren staat een open wildscherm met uitzicht op een gebied waar edelherten, reeën en wilde zwijnen voorkomen. Vooral in de stille uren is dit een fijne plek om met een verrekijker te wachten en te luisteren.

Bekijk de locatie en route naar Wildobservatiepunt Alvenschoten.

Wildkijkscherm De Ringakker bij Hoenderloo
Wildkijkscherm De Ringakker ligt aan een open veld in de bossen bij Hoenderloo. De plek is opgenomen in de gele wandelroute Spelderholt. Deze route is ongeveer zes kilometer lang en combineert een boswandeling met een bezoek aan het wildkijkscherm.

Bekijk de wandelroute Spelderholt en controleer voor vertrek de actuele informatie van Staatsbosbeheer.

Wildobservatiepunt ’t Eperholt bij Epe
Bij ’t Eperholt kijk je vanaf een wildkijkwand uit over een veld waar onder meer edelherten, reeën en wilde zwijnen kunnen verschijnen. De openingen in de wand maken het mogelijk om rustig en op afstand te observeren.

Het wildobservatiepunt is bereikbaar via drie bewegwijzerde beleefwandelpaden. Bekijk meer informatie over Wildobservatiepunt ’t Eperholt.

Het Deelerwoud
Het Deelerwoud bestaat uit bossen, heidevelden en open landschappen waar edelherten en damherten leven. Wie hier op pad gaat, kiest het best een bestaande wandelroute of een excursie met een boswachter. Tijdens zo’n excursie kom je meer te weten over het landschap en de dieren, zonder zelf naar wild te hoeven zoeken.

Bekijk voor vertrek de bezoekersinformatie en actuele activiteiten in het Deelerwoud.

Herten in het veld, omringd door groen gras en bomen. Majestueuze dieren met imposante geweien.
Nationale Park De Hoge Veluwe, Otterlo © Jurjen Drenth

Wat neem je mee?

Rond de ochtend- en avonduren kan het in september snel afkoelen. Draag daarom laagjes en neem bij regen een waterdichte jas mee. Kies rustige, onopvallende kleding en stevige schoenen die passen bij bospaden.

Een verrekijker maakt het verschil. Daarmee kun je een bosrand of open veld goed bekijken zonder dichterbij te komen. Wil je fotograferen? Gebruik dan een telelens en zet geluiden of flitslicht uit. Neem ook iets te drinken mee: verantwoord wild kijken bestaat voor een groot deel uit rustig wachten.

Ga mee met een gids

Tijdens de bronst organiseren terreinbeheerders excursies op verschillende plekken op de Veluwe. Een gids kent het gebied, weet welke regels er gelden en kan veel vertellen over het gedrag van de edelherten.

De belangstelling is meestal groot en excursies kunnen snel vol raken. Bekijk daarom tijdig het actuele aanbod van Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Het Nationale Park De Hoge Veluwe.

Veelgestelde vragen

Wanneer is de bronsttijd op de Veluwe?

De bronsttijd van de edelherten loopt doorgaans van half september tot half oktober. De hoogbronst valt meestal in de tweede helft van september.

Op welk moment kun je het burlen het beste horen?

De kans om het burlen te horen is vaak het grootst in de rustige uren rond de ochtend en avond. Controleer altijd de openingstijden en toegangsregels van het gebied. Sommige natuurgebieden zijn alleen tussen zonsopkomst en zonsondergang toegankelijk.

Kun je de edelherten altijd zien?

Nee. Edelherten zijn wilde dieren en een ontmoeting is nooit gegarandeerd. Soms hoor je het burlen zonder een hert te zien. Ook dat is de bronst op zijn best: even stilstaan en luisteren naar wat er tussen de bomen gebeurt.

Kun je de bronst met kinderen beleven?

Dat kan, zolang de gekozen route of excursie daarvoor geschikt is. Bereid kinderen erop voor dat stil zijn en wachten bij de ervaring horen. Controleer bij een excursie vooraf de minimumleeftijd en praktische voorwaarden.

Ook interessant